Άρθρα | ΓΛΟΥΤΕΝΗ: ΑΘΩΑ Ή ΟΧΙ;

Γλουτένη: Αθώα ή όχι;

Η γλουτένη είναι πρωτεΐνη που υπάρχει σε ορισμένα δημητριακά (σιτάρι, βρώμη, κριθάρι, σίκαλη) και είναι το συστατικό που προσδίδει ελαστικότητα και συνενωτική ικανότητα στο αλεύρι τους. Πρόκειται για μια πρωτεΐνη που αποτελεί τοξικό παράγοντα και συνίσταται κυρίως από γλουταμίνες και προλαμίνες, που σχετίζονται με τη νόσο. Στο σιτάρι οι προλαμίνες ονομάζονται γλιαδίνες, που μπορεί να προκαλέσουν τη φλεγμονή στα εντερικά κύτταρα. Σε άλλα δημητριακά υπάρχουν διαφορετικά πρωτεϊνικά τμήματα: στη σίκαλη οι σεκελίνες και στο κριθάρι οι χορδεΐνες.
Η γλουτένη δεν είναι κάτι «κακό» εκτός αν κάποιος έχει διαγνωσμένη κοιλιοκάκη, αλλεργία στα δημητριακά ή ευαισθησία στη γλουτένη. Τα τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη δεν είναι καθόλου επιβλαβή για όσους δεν έχουν κάτι από τα παραπάνω και ενσωματώνονται σε ένα πλήρες και μεσογειακού τύπου διαιτολόγιο μέσα από το ψωμί, τα παξιμάδια, τα ζυμαρικά και τα αρτοσκευάσματα, αλλά και μία σειρά από άλλα τρόφιμα που την περιέχουν. Αντίθετα τα ειδικά τρόφιμα «χωρίς γλουτένη» συχνά είναι υψηλότερα σε ζάχαρα και χαμηλότερα σε φυτικές ίνες και άλλα θρεπτικά ιχνοστοιχεία, όπως βιταμίνες και μέταλλα (Β12, ψευδάργυρο, μαγνήσιο, ασβέστιο, σελήνιο) και για αυτό και η υπερκατανάλωση τους από άτομα με κοιλιοκάκη διατρέχουν τον κίνδυνο της ανάπτυξης παχυσαρκίας και μεταβολικού συνδρόμου.
Η νόσος της κοιλιοκάκης, ή αλλιώς της εντεροπάθειας λόγω γλουτένης, ή της δυσανεξίας στη γλουτένη, είναι μια παθολογική κατάσταση αρκετά διαδεδομένη. Η δυσανεξία σε αυτήν δεν είναι τροφική αλλεργία αλλά ένα αυτοάνοσο νόσημα, δηλαδή μία ασθένεια που προκαλείται από το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα. Η δυσανεξία στη γλουτένη (ή κοιλιοκάκη) είναι η αδυναμία του βλεννογόνου του εντέρου να διασπάσει και να απορροφήσει τη γλουτένη, με συνέπεια να υφίσταται βλάβες οι οποίες δίχως θεραπεία μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρές επιπλοκές, όπως το γαστρεντερικό λέμφωμα.
Η δυσανεξία εκδηλώνεται με διάφορα συμπτώματα που διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι: φουσκώματα (μετεωρισμός), διαταραχές των κενώσεων (κυρίως διάρροια), μειωμένη όρεξη, απώλεια βάρους, αδυναμία αύξησης του βάρους (από αυτό το σύμπτωμα εγείρονται υπόνοιες στα παιδιά), πόνοι στις αρθρώσεις, κόπωση, σιδηροπενική αναιμία, νευρολογικές διαταραχές (π.χ. κατάθλιψη, λήθαργος) και δερματικές βλάβες τύπου έρπητα.
Όσο πιο πολλά από αυτά τα συμπτώματα έχει κάποιος έπειτα από την κατανάλωση γλουτένης τόσο αυξάνονται οι υπόνοιες ότι πάσχει από κοιλιοκάκη. Η κοιλιοκάκη είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα και σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία από τη χώρα μας, πλήττει 100.000 Έλληνες, ανάμεσα στους οποίους υπάρχουν και πολλοί που συνεχίζουν ανυποψίαστοι τη ζωή τους, χωρίς να λαμβάνουν κάποια θεραπεία. Σε άλλες χώρες, όπως η Φινλανδία, η αναλογία είναι πολύ μεγαλύτερη και φαίνεται να είναι της τάξης του 1 πάσχοντος ανά 57 άτομα, όταν πιστευόταν ότι είναι περίπου 1 ανά 100 άτομα.
Οι δίαιτες χωρίς γλουτένη τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει «μόδα» και «τάση» για ανθρώπους που δεν έχουν πρόβλημα δυσανεξίας. Υπολογίζεται ότι περίπου ένας στους δέκα ανθρώπους (10%), αποφεύγει τη γλουτένη στα πλαίσια ενός θεωρητικά πιο υγιεινού τρόπου ζωής. Τη διατροφή χωρίς γλουτένη πρέπει να την ακολουθούν μόνο τα άτομα που έχουν συγκεκριμένο πρόβλημα υγείας το οποίο να επιβάλλει αυτόν τον διατροφικό αποκλεισμό. Μία διατροφή χωρίς γλουτένη σύμφωνα με την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2 και για αυτό οι μη πάσχοντες θα πρέπει να το αποφεύγουν. Η αποφυγή της πρωτεΐνης της γλουτένης που περιέχεται στα κλασικά δημητριακά και η τεχνητή αφαίρεσή της από τα τρόφιμα φαίνεται ότι ενεργοποιεί μια ανοσολογική απόκριση του οργανισμού που οδηγεί σε διαβήτη.

Share |